|
Article in other languages:
|
Chodigos
יהודים (Yehudim) |
|
|
| Poblazión total |
| 13,155,000[1] |
| Rechions con comunidaz importans |
Israel 5,393,000[1] |
Estatos Unitos |
5,275,000 |
[1] |
Franzia |
490,000 |
[1] |
Canadá |
374,000 |
[1] |
Reino Unito |
295,000 |
[1] |
Rusia |
225,000 |
[1] |
Archentina |
184,000 |
[1] |
Alemaña |
120,000 |
[1] |
Australia |
104,000 |
[1] |
Brasil |
96,000 |
[1] |
Ucraína |
77,000 |
[1] |
Surafrica |
72,000 |
[1] |
Ongría |
49,000 |
[1] |
Mexico |
40,000 |
[1] |
Belchica |
31,200 |
[2] |
Países Baxos |
30,000 |
[2] |
Italia |
28,600 |
[2] |
Chile |
20,700 |
[2] |
Belarrusia |
18,200 |
[2] |
Uruguai |
18,000 |
[2] |
Suiza |
17,900 |
[2] |
Turquía |
17,800 |
[2] |
Benezuela |
15,400 |
[2] |
Suezia |
15,000 |
[2] |
España |
12,000 |
[2] |
Irán |
10,800 |
[2] |
Rumanía |
10,100 |
[2] |
Letonia |
9,800 |
[2] |
Austria |
9,000 |
[2] |
Azerbaichán |
6,800 |
[2] |
Dinamarca |
6,400 |
[2] |
Panamá |
5,000 |
[2] |
|
| Idiomas |
|
|
| Relichión |
| Chudaísmo |
| Pueblos relazionatos |
| Arabes e atros pueblos semiticos |
Os chodigos u chudigos (en ebreu:יְהוּדִים, Yehudim; yidix: ייִדן, Yiden) son os seguidors d'o chudaísmo u os miembros d'o pueblos chodigo (tamién conoxita como «nazión chodiga» o «fillos d'Israel»), un grupo etnico-relichioso deszendién d'os antiguos israelitas u de presonas combertitas á o chudaísmo en dibersos momentos istoricos.
A bisión d'os israelitas y luego d'os chodigos d'a suya propia cualidat de grupo umán ye una bisión diferent seguntes epocas. Asinas, a Biblia ya charra d'os chodigos como d'un pueblo, o pueblo d'Israel, que ye unito por a suya fe relichiosa común, encara que os arqueologos u mesmo a Biblia tamién dizen que en os periodos más antigos parte d'os chodigos teneban praticas relichiosas politeistas. Antiparte, ye controbertita a propia nozión d'un pueblo chodigo como comunidat luego d'a diaspora chodiga dimpués d'a destruzión d'o Templo de Cherusalén.
Dibisions etnicas chodigas
As dibisions etnicas chodigas fan referenzia á las diferens comunidaz chodigas d'o mundo que pueden distinguir-sen dentro d'os pueblos de relichión chodiga. No totas as comunidaz chodigas comparten costumbres culturals, relichiosos, culinarios, lingüisticos, etc. Unas e atras amuestran diferenzias locals y bellas formas d'interpretar bels prezetos.
Dimpués de tornar d'o esilio en Babilonia en Tierra Santa i eba una diferenziazión entre Samaritans e los que se consideroron a ellos mesmos los Chodigos de berdat.
En tiempos d'o Imperio Román a diaspora chodiga de partiba en dos ambitos culturals: Diaspora ozidental en o Imperio Román e Diaspora oriental en o Imperio Persa Sasanida. En a Edat Meya la dibisión prenzipal yera entre chodigos de paises cristians u europeus y chodigos de países musulmans. Los chodigos de países musulmans yeran més lumerosos e i eba comunidaz d'orichen oriental chunto con comunidaz de l'antiga diaspora ozidental d'Ispania e Africa. Una clasificazión d'as comunidaz istoricas de relichión chodiga puet estar:
- Chodigos orientals: deszendiens d'a Diaspora oriental y d'ixas comunidaz d'a Diaspora ozidental en zonas que s'islamizoron.
- Comunidaz persas: en Irán e Afganistán, charran persa.
- Bukanars: en Asia Zentral, charran tachico.
- Comunidaz de Cheorchia, charran cheorchián.
- Dagh Chufuti: entre Daghestán e Azerbaichán, charran tat.
- Mizrajim: chodigos de Siria, Irak y estatos d'arredol. Charran arabe, e os d'o Kurdistán charran tradizionalment neoarameu.
- Comunidaz d'o Desierto d'Arabia: desaparexitas
- Chodigos yemenís:
- Comunidaz d'Echipto.
- Tochavim: chodigos norteafricans no sefarditas, charran en berber u arabe.
- Chodigos ozidentals: deszendiens d'a Diaspora ozidental en zonas europeyas e cristianas:
- Chodigos bizantins: en Grezia e Anatolia dende antigo, charraban griego.
- Chodigos italians: en Italia dende antigo, charraban griego dimpués latín e italián.
- Sefardís: descendiens d'as comunidaz d'a peninsula iberica. En 1942 los fazioron fuera e en os paises on plegoron asimiloron atras comunidaz.
- Megorachin u espulsatos: chodigos sefarditas d'o Norte d'Africa.
- Domnaz: sefarditas d'o antigo Imperio Otomán combertitos a o islam e probablement criptochodigas.
- Asquenazís: comunidaz de chodigos d'Alemaña espulsatas t'o este d'Europa en la Edat Meya e que conserboron o Yiddish.
- Crimchacos: barrecha que se fazió entre comunidaz asquenazis e sefarditas en Crimeya cuan mandaban os tartres. Charran Tartre de Crimeya.
- Comunidaz d'a periferia: comunidaz que s'han desembolicato fuera d'os ambitos cristián-europeu e islamico-afroasiatico, los atros chodigos los consideran eterodosos u menos chodigos.
- Falaxas: chodigos d'Etiopía, no almiten o Talmut.
- Carains u caraitas: chodigos que charran un idioma parexito a lo Tartre de Crimeya e no almiten o Talmut.
- Chodigos d'a India: comunidaz que tamién son dibiditas en castas.
- Chodigos de Caifeng: antigos chodigos d'ixa ziudat china, ya no bi n'ha.
Referenzias
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Annual Assessment 2007, Jewish People Policy Planning Institute (Jewish Agency for Israel), basato en American Jewish Year Book, American Jewish Committee, 2006
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 The Jewish Population of the World (2006), Jewish Virtual Library, basata en (2006) American Jewish Year Book. American Jewish Committee.
Questions for article:
|